Szachy: zasady gry

Zasady gry w szachy mieszczą się na jednej stronie, choć samej gry można uczyć się całe życie. Poniżej znajdziesz wszystko, czego potrzebujesz, by rozegrać pierwszą partię: jak ustawić figury, jak każda z nich się porusza, czym są ruchy specjalne i kiedy partia się kończy.

Graj teraz

Cel gry

Wygrywa ten, kto da mat królowi przeciwnika. Mat oznacza, że król jest atakowany (stoi w szachu) i nie ma żadnego sposobu, by się obronić: nie może uciec, nie można zasłonić go inną figurą ani zbić atakującej figury. Króla nigdy się nie zbija – partia kończy się w chwili matu.

Ustawienie figur na początku

Szachownica ma 64 pola (8 × 8) i kładzie się ją tak, by w prawym dolnym rogu każdego gracza leżało jasne pole. Każda strona ma 16 figur: króla, hetmana, dwie wieże, dwa gońce, dwa skoczki i osiem pionków.

W pierwszym rzędzie stoją od lewej: wieża, skoczek, goniec, hetman, król, goniec, skoczek, wieża. Hetman stoi na polu swojego koloru – biały hetman na białym, czarny na czarnym. W drugim rzędzie ustawia się wszystkie pionki. Białe zawsze zaczynają.

Jak poruszają się figury

Figura bije, stając na polu zajmowanym przez figurę przeciwnika, która schodzi wtedy z planszy. Żadna figura poza skoczkiem nie może przeskakiwać innych.

  • Król – o jedno pole w dowolnym kierunku. Nie może wejść na pole atakowane przez przeciwnika.
  • Hetman – dowolnie daleko w pionie, poziomie i po skosie. To najsilniejsza figura.
  • Wieża – dowolnie daleko w pionie lub poziomie.
  • Goniec – dowolnie daleko po skosie, zawsze po polach jednego koloru.
  • Skoczek – w kształcie litery L: dwa pola w jedną stronę i jedno w bok. Jako jedyny przeskakuje nad innymi figurami.
  • Pionek – jedno pole do przodu, a z pozycji wyjściowej może pójść o dwa. Bije inaczej, niż się porusza: o jedno pole po skosie do przodu. Nigdy nie cofa się.

Ruchy specjalne

  • Roszada – jedyny ruch, w którym przesuwasz dwie figury naraz. Król idzie o dwa pola w stronę wieży, a wieża przeskakuje na pole obok niego, po drugiej stronie. Wolno ją wykonać, jeśli król i ta wieża jeszcze się nie ruszały, między nimi nie ma figur, król nie stoi w szachu i nie przechodzi przez atakowane pole.
  • Bicie w przelocie – jeśli pionek przeciwnika ruszy o dwa pola i stanie obok twojego pionka, możesz go zbić tak, jakby poszedł tylko o jedno pole. Trzeba to zrobić od razu, w następnym ruchu.
  • Promocja – pionek, który dojdzie do ostatniego rzędu, zamienia się w hetmana, wieżę, gońca albo skoczka. Prawie zawsze wybiera się hetmana. Na naszej stronie pojawia się wtedy okienko „Promuj na”.

Szach, mat i remis

Szach to atak na króla. Trzeba na niego odpowiedzieć od razu: uciec królem, zasłonić go albo zbić atakującą figurę. Nie wolno wykonać ruchu, po którym własny król zostaje w szachu. Gdy obrony nie ma, to mat i koniec partii.

Partia kończy się remisem, gdy dojdzie do pata (strona, która ma ruch, nie stoi w szachu, ale nie ma żadnego dozwolonego posunięcia), gdy na planszy zostanie za mało figur, by dać mat, po 50 ruchach każdej strony bez bicia i bez ruchu pionkiem albo po trzykrotnym powtórzeniu tej samej pozycji. Na naszej stronie każdy z tych remisów jest rozpoznawany automatycznie, a nazwa przyczyny pojawia się na ekranie końcowym.

Pierwsza partia krok po kroku

  1. Zacznij od pionka w centrum, na przykład e4 albo d4.
  2. Wyprowadź skoczki, potem gońce – każdą figurą najlepiej rusz się raz, zanim któraś pójdzie drugi raz.
  3. Zrób roszadę, żeby schować króla za pionkami.
  4. Połącz wieże i ustaw je na otwartych liniach.
  5. Szukaj słabych punktów rywala: figur bez obrony i podwójnych ataków.
  6. Gdy masz przewagę, upraszczaj pozycję wymianami i prowadź pionka do promocji.

Najczęstsze błędy początkujących

  • Zostawianie figur bez obrony – zawsze sprawdź, czy przeciwnik nie może czegoś zabrać za darmo.
  • Zbyt wczesne wyjście hetmanem, który potem ucieka przed lekkimi figurami.
  • Zapominanie o roszadzie, przez co król zostaje w otwartym centrum.
  • Wiele ruchów pionkami brzegowymi zamiast rozwijania figur.
  • Pat w wygranej pozycji – gdy masz dużą przewagę, upewnij się, że rywal ma jakiś ruch, zanim go dobijesz.

Słowniczek szachowy

  • Mat – szach, przed którym nie ma obrony; kończy partię.
  • Pat – brak dozwolonego ruchu bez szacha; oznacza remis.
  • Figury lekkie – gońce i skoczki; figury ciężkie – wieże i hetman.
  • Linia – kolumna pól od a do h; otwarta linia nie ma na sobie pionków.
  • Widełki – atak jednej figury na dwie figury przeciwnika naraz.
  • Związanie – figura nie może się ruszyć, bo odsłoniłaby cenniejszą figurę za sobą.
  • Notacja algebraiczna – zapis ruchów literą figury i nazwą pola, np. Sf3.

Jak uczyć szachów początkujących

Z początkującymi najlepiej zacząć od samych pionków, a potem dokładać kolejne figury. Pomaga też to, że w naszej grze po dotknięciu figury podświetlają się pola, na które może pójść. Poziom „Łatwy” to cierpliwy przeciwnik, który często się myli, a tryb „2 graczy” pozwala rozegrać partię we dwoje na jednym tablecie. Jeśli szachy okażą się na start za trudne, dobrym wstępem są warcaby – mają tylko jeden rodzaj pionka i damkę.

FAQ

Kto zaczyna partię szachów?
Zawsze białe. W grze z komputerem na naszej stronie grasz białymi, więc pierwszy ruch należy do ciebie.
Czy można zrobić roszadę, gdy król jest w szachu?
Nie. Roszada jest zabroniona, gdy król stoi w szachu, gdy musiałby przejść przez atakowane pole albo stanąć na takim polu.
Na co można promować pionka?
Na hetmana, wieżę, gońca lub skoczka. Nie można zostać przy pionku ani zamienić go na króla.
Czym różni się pat od matu?
Przy macie król jest w szachu i nie ma obrony – to przegrana. Przy pacie król nie jest atakowany, ale nie ma żadnego dozwolonego ruchu – to remis.

Więcej gier

Ustawienia prywatności

Wybierz, jakich opcjonalnych plików cookie i podobnych technologii możemy używać. Możesz to zmienić w każdej chwili za pomocą linku „Ustawienia prywatności” na dole każdej strony.

NiezbędneZawsze włączone

Przechowują na Twoim urządzeniu zapisane gry, ustawienia dźwięku i języka oraz ten wybór. Zawsze włączone, bo bez nich strona nie może działać prawidłowo.

Anonimowe statystyki, które pokazują nam, z których gier i stron się korzysta, abyśmy mogli je ulepszać.

Pozwala Google i jego partnerom używać plików cookie do personalizowania reklam i mierzenia ich skuteczności. Gdy ta opcja jest wyłączona, nadal możesz widzieć reklamy, ale nie będą one dopasowane do Twoich zainteresowań. Wyłączenie jej oznacza też sprzeciw wobec „sprzedaży” lub „udostępniania” Twoich danych osobowych.